با وجود این تفاوتها، در آثار سرمایه اجتماعی به تدریج این توافق به وجود میآید که سرمایه اجتماعی نشانه آن است که کنشگران قادرند در پرتو عضویت در شبکههای اجتماعی یا سایر ساختارهای اجتماعی منافعی برای خود دست و پا کنند. (تاجبخش، ۱۳۸۴، ص۳۱۵)
۵-۲-۲- سطوح سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی را در سه سطح خرد، میانی و کلان بررسی میکنند:
۱-۵-۲-۲- سطح فردی یا خرد
در این سطح، سرمایه اجتماعی در قالب روابط فردی و شبکههای ارتباطی بین افراد، هنجارها و ارزشهای غیر رسمی حاکم بر آنها مورد بررسی قرار میگیرد. بر این اساس، سرمایه اجتماعی، موضوعاتی چون شدت و کیفیت روابط و تعاملات بین افراد و گروهها، احساس تعهد و اعتماد دوجانبه به هنجارها و ارزشهای مشترک را شامل میشود و به عنوان یک حس تعلق و پیوستگی اجتماعی میباشد. از این منظر، جامعهشناسان، سرمایه اجتماعی را در مقیاس خرد، در قالب مجموعه ارتباطات افقی بین افراد و شبکه اشتغالات مدنی مورد توجه قرار داده و آن را واسط بین هنجارها و اجرای قوانین جامعه تلقی مینمایند. در این سطح، اعتماد به اعضای خانواده، دوستان و همکاران، نقش و اهمیت کلیدی دارد. (غفاری، ۱۳۸۴، ص۷۰)
به طور معمول هر یک از افراد جامعه در شبکه یا شبکههایی عضویت دارند. منافع ناشی از این عضویت میتواند برای فرد مفید واقع شود. برای نمونه هنگامی که مادری از دوستش تقاضا میکند تا بچه او را برای مدتی نگه داری کند، این رابطه دوستی ناشی از سرمایه اجتماعی میان مادر و دوستش است. اگر این دوستی وجود نمیداشت مادر مجبور بود تا پرستار بچه استخدام کرده و هزینه بپردازد. این همان سطحی از سرمایه اجتماعی است که مورد توجه بوردیو است. (ایمانی جاجرمی، ۱۳۸۹، ص۷۱)
۲-۵-۲-۲- سطح گروهی یا میانه
روابط مبتنی بر اعتماد میان اعضای گروه موجب تشکیل سرمایه اجتماعی میشود. این سرمایه در اختیار تمامی اعضای گروه قرار دارد تا از آن برای پیشبرد امورشان استفاده کنند. مثال کلمن از فروشندگان بازار عمده فروشی الماس در شهر نیویورک نمونهای از این سطح سرمایه اجتماعی است. او در این مثال نشان میدهد که چگونه تعهدات متقابل اعضای گروه و ضمانتهای موثر برای جلوگیری از خیانت در امانت موجب شده تا اموری مانند ارزشیابی الماسها بدون کمترین هزینه و با اطمینان بالا انجام گیرد و در نتیجه همبستگی گروهی در سطح بالایی حفظ و تداوم یابد. مثال دیگر صندوقهای اعتبار گردشی هستند که بر اساس سرمایه اجتماعی گروهی فعالیت دارند. یک نمونه از این صندوقها در جامعه ما، جلساتی است که معمولاً در شبکههای خویشاوندی شهری برای قرعهکشی اعطای وام به کسانی برگزار میشود که هر ماه مبلغی پول را به افراد معتمد جلسه میسپارند و عضو صندوق هستند. (ایمانی جاجرمی، ۱۳۸۹، ص ۷۲)
۳-۵-۲-۲- سطح اجتماعی یا کلان
تعداد زیاد گروههای داوطلبانه در جامعه و روابط افقی میان آنها که پایه بر اعتماد دارد، سرمایه اجتماعی را تولید میکند که همه اعضای جامعه از آن بهرهمند خواهند بود. این سطح از سرمایه اجتماعی است که پاتنام و فوکویاما در کارهایشان به آن پرداختهاند. از نگاه پاتنام سرمایه اجتماعی جامعه موجب میشود تا نهادهای دموکراتیک حکومتی بهتر وظایف خود را انجام دهند و از نظر فوکویاما وجود سرمایه اجتماعی، نظم اجتماعی را به طریق موثر و کارآمدی حفظ و تداوم میبخشد. (ایمانی جاجرمی، ۱۳۸۹، ص۷۲)
اگر در قالب کالای عمومی موضوع را تشریح کنیم، باید گفت سرمایه اجتماعی به عنوان یک پدیده جامعهشناختی در سطح فردی فراهم آورنده کالای شخصی است که برای سود اقتصادی یا دیگر منافع شخصی مانند موفقیت تحصیلی استفاده میشود. در سطوح بالاتر سرمایه اجتماعی همچون کالایی عمومی است که اعضای یک گروه خاص یا تمامی اعضای جامعه میتوانند از آن بهرهبرداری کنند. برای مثال امنیت اجتماعی در جامعه که حاصل سرمایه اجتماعی است، میتواند از سوی تمامی شهروندان استفاده شود. (ایمانی جاجرمی، ۱۳۸۹، ص۷۳)
در نوشتههای جدید سرمایه اجتماعی این اجماع عمومی حاصل شده که سرمایه اجتماعی میتواند در سطوح فردی تا جامعهای در نظر گرفته شود و قائل به نوعی تعامل در بین سطوح سهگانه خرد، میانی و کلان هستند که آن را در قالب شکل زیر نشان میدهند.
نمودار(۲-۲) سطوح سهگانه سرمایه اجتماعی
۶-۲-۲- اشکال سرمایه اجتماعی
در نگاه نخست، سرمایهاجتماعی را به دو بخش ساختاری(نهادی/ عینی) و شناختی(ارتباطی/ ذهنی) تقسیم میکنند:
«کریشنا»[۴۵] بر مبنای ساختارمندی[۴۶] سازه سرمایه اجتماعی از دو نوع سرمایه اجتماعی تحت عنوان، سرمایه اجتماعی نهادی[۴۷] و سرمایه اجتماعی ارتباطی[۴۸] نام می برد:
۱٫سرمایه اجتماعی نهادی، ساختارمند است و قواعد و رویههای موجود در رفتار افراد را هدایت میکند.
۲٫سرمایه اجتماعی ارتباطی با پیوندهای بین افراد با منزلت های اجتماعی یا قدرت متفاوت، مانند پیوند بین نخبه سیاسی و عامه مردم و یا بین افراد با طبقات اجتماعی متفاوت شناخته میشود. (غفاری، ۱۳۹۰، ص۴۱)
کریشنا این دو شکل سرمایه را به صورت جدول زیر ترسیم نموده است:
جدول(۳-۲)سرمایه نهادی و سرمایه ارتباطی

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

سرمایه ارتباطی سرمایه نهادی نوع سرمایه
روابط مبادلات پایه کنش جمعی
اعتقادات
ارزش ها
ایدئولوژی ها
نقش ها
قواعد و رویه ها
ضمانت ها
منبع انگیزش(حرکت)