«آلن بیرو»همبستگی اجتماعی را چنین تعریف کرده است:
« احساس مسئولیت متقابل بین چند نفر یا چند گروه که از آگاهی و اراده برخوردار باشند، همچنین همبستگی میتواند شامل پیوندهای انسانی و برادری بین انسانها به طور کلی یا حتی وابستگی متقابل حیات و منافع آنها باشد. همبستگی حائز یک معنای اخلاقی است که متضمن وجود یک اندیشه، یک وظیفه و یا الزام متقابل است… به زبان جامعهشناختی همبستگی اجتماعی پدیدهای را میرساند که بر پایه آن در سطح یک گروه یا جامعه، اعضاء به یکدیگر وابستهاند و به طور متقابل نیازمند یکدیگرند» (بیرو، ۱۳۷۰، ص۴۰۰)
یکی از نیازهای اصلی و بنیادی جوامع انسانی از سادهترین تا پیچیدهترین آن نیاز به همبستگی اجتماعی و پرهیز از جنگ همه علیه همه و تقلیل تضادهای اجتماعی است. در غیاب همبستگی اجتماعی بنیانهای جامعه متزلزل خواهد شد. در صورت نهادینه بودن همبستگی و انسجام اجتماعی ارزشهای مشترک در جامعه بسط مییابد، زیرا باورها و ارزشهای مشترک، بسیاری از الگوهای کنش ناسازگار را دربر میگیرد.
وفاق اجتماعی نیز مانند همبستگی اجتماعی، با سرمایه اجتماعی پیوند دارد. از وفاق اجتماعی تعاریف متعددی ارائه شده که از بررسی مجموع آنها نوعی توافق جمعی، شبکهای از اصول و قواعد اجتماعی، تعامل و احساس مثبت به عنوان عناصر وفاق اجتماعی قابل استخراج است. با ورود عناصر فوق در تعریف واحد میتوان گفت:
«وفاق اجتماعی عبارت است از توافق جمعی بر سر مجموعهای از اصول و قواعد اجتماعی که در یک میدان تعاملی اجتماعی به متابه تولیدکننده انرژی عاطفی به وجود میآید. انرژی عاطفی همزمان نتیجه و موجد توافق اجتماعی است.»
مطابق این تعاریف، عناصر بنیانی وفاق اجتماعی، تعامل و احساس هستند؛ یعنی، احساسی مثبت ناشی از تعامل همزمان، زمینهساز تشکیل «ما» و موجب ایجاد وفاق در «ما» خواهد شد. به دیگر سخن نتیجه شکل گرفتن هویت یا عاطفه جمعی این است که از یک سو، افراد منافع خود و دیگران را یکی میبینند و خود را متعلق به جمع و جمع را از آن خود میدانند و از سوی دیگر، بعضی از اصول و قواعد اساسی قدسی میشوند و افراد به درونی کردن آنها ملزم میشوند، به طوری که این قواعد و نهادهای قدسی شده به صورت پارامتریک و نه به شکل متغیر وارد محاسبات عقلانی شخص میشوند. (چلبی، ۱۳۸۵، ۱۵۷-۱۵۲)
شکلگیری ما
تعامل احساس مثبت
شکلگیری وفاق اجتماعی
نمودار(۴-۲)ابعاد سرمایه اجتماعی
هنجارها
ارزشها
باورها و اعتقادات
اعتماد اجتماعی
بعد فرهنگی
شبکه اجتماعی
بعد اجتماعی
همیاری و مشارکت اجتماعی
همبستگی و وفاق اجتماعی
ابعاد سرمایه اجتماعی
آگاهی عمومی
شادابی و امیدواری به آینده مطلوب
تامین امنیت
مشارکت سیاسی
حفظ آزادیهای مشروع
بعد سیاسی
قانونمداری
نهادهای عمومی و مدنی
مدارای اجتماعی
بعد اقتصادی
ارزش روز شرکت
میزان هزینهها
منبع: فصیحی، ۱۳۸۹، ص۱۷۲
۹-۲-۲- روابط اجتماعی از دیدگاه جامعهشناسان کلاسیک
روابط اجتماعی یکی از الزامات اصلی جامعه است. اگر انسانها قادر نبودند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند ما هیچ گاه شاهد شکلگیری اجتماع نبودیم. روابط اجتماعی در طول تاریخ دستخوش تغییرات گوناگونی بوده است. به ویژه در دوران جدید که این تغییرات بسیار گسترده و سریع بوده، روابط اجتماعی نیز شکلهای جدیدتری به خود گرفته است.
توجه به کیفیت روابط انسانی نزد نظریهپردازان اجتماعی دارای قدمت بلند و طولانی است. دلمشغولی صاحبنطران جدید سرمایه اجتماعی، بازتاب اندیشه بسیاری از مفسران اجتماعی قرن نوزدهم میباشد. تأثیر نگاه دورکیمی را میتوان در ایده نظم اخلاقی دید که پایهای برای روابط قراردادی و رفتار اقتصادی است و در عین حال دربردارنده نیروی اجتماعی غیر اقتصادی است که موجب عمل به شیوه غیر سودانگاری در نزد افراد میشود. در سنت تعاملگرایی نمادی، ایده مبادلات مبتنی بر بدهبستان متقابل، مورد توجه است که ریشه در ایدههای زیمل در خصوص مبادله کالاهای غیر ملموس، چون؛ اطلاعات وتأیید اجتماعی است. در سنت تضاد، مارکس به تجانس طبقه در خود و طبقه برای خود اشاره دارد و در سنت وبری نیز توجه به ایده اعتماد عملی که به واسطه مبادله اعضا با یکدیگر حاصل میشود، نشان از همراهی این سنت با نظریه سرمایه اجتماعی دارد. (غفاری، ۱۳۹۰، ص۶۰)
جوامع سنتی اغلب قطعه قطعه هستند و از تعداد زیادی از واحدهای اجتماعی همسان و خودکفا مثل روستاها یا قبایل تشکیل یافتهاند. در حالی که جوامع مدرن شامل تعداد زیادی از گروههای اجتماعی متداخل هستند که هویتها و افراد گوناگون را در برمیگیرند. جوامع سنتی فرصتهای ناچیزی برای پیوندها میان بخشهای تشکیل دهنده خود را دارند و لذا اطلاعات، نوآوریها و منابع انسانی، کمتر در آنها جریان دارد. در جوامع جدید میزان روابط اجتماعی رو به کاهش نهاده و حتی در میان همسایگان نیز این کاهش روابط مشاهده میشود. چنین وضعیتی باعث انزوای بیشتر افراد شده است. (سفیری، ۱۳۸۷، ص۱۴۴).

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.