ن براي اين صنعت به کار برده شد (هاشمي ديزج، 1393).

2-3- صنعت بانکداري
بانكداري در جهان تقريباً از زماني شروع شد كه داد و ستد و مبادله كالا بين مردم آغاز گرديد. در حقيقت بانكداري و تجارت قبل از اينكه حتي پول به مفهوم امروزي مورد استفاده قرار گيرد، عملاً وجود داشته است. بدين معنا از زماني كه بشر به توليد كالا به منظور تجارت مبادرت ورزيد، احتياج به خدمات اختصاصي مؤسسات مالي پيدا شد. وصول مطالبات خريداران دور و نزديك و خطرات ناشي از نقل و انتقال فلزات قيمتي، نخستين علل، ايجاد بانك و بانكداري در جهان به شمار مي‌آيند. لذا انجام وظايف و عمليات نظير نگهداري و حفاظت از اشياء قيمتي، مسكوكات فلزي، اسناد و بالاخره ايجاد اعتبار و قرض دادن ميان افراد، بعدها به وسيله سازمان مخصوص، به نام بانك، توسعه و تحقق يافت (ربيعي، 1392).
معابد بابلي در حدود دو هزار سال قبل از ميلاد مسيح به عمليات بانكي محدودي مشغول بوده‌اند. سازمانهاي برادران مروا شواز نيپ‌پور و بانك «اجي بي» از نخستين بانكهايي هستند كه در امپراطوري هخامنشي تأسيس شده بودند. بر اساس متون تاريخي مربوط به اين دوران روشن است كه در بابل، در زمان داريوش اول هخامنشي، «اجي بي» بانك معتبري بوده است. در قانون مشهور حمورايي، نيز كه به 1930 سال قبل از ميلاد بر مي‌گردد مواردي دربارة سپرده‌ها و چگونگي وامهاي مختلف وجود دارد و در آن مقرراتي درباره حق‌العمل كاري پيش‌بيني شده است. متصديان معابد مزبور طلا و نقره و ساير اشياء گرانبها را كه به امانت به منظور حفاظت و نگهداري به آنها سپرده مي‌شد، در مقابل وثيقه اموال غيرمنقول، قرض مي‌دادند. نرخ بهرة اين قرضه‌ها طبق مقررات زمان 20% بوده است كه صورت طلا و نقره پرداخت مي‌شد. فنقيها نيز كه به كار تجارت و دريانوردي مشغول بودند بخاطر داشتن روابط تجاري با امپراطوري ايران به تدريج اصول بانكداري را فرا گرفتند و آن را به يوناني‌ها آموختند و بدين سان بانكداري در يونان هم رواج يافت. با وضع قوانين بازرگاني و حمايتهاي خاص از سيستم بانكي عمليات بانكها در رم توسعة بيشتري يافت. با تصرف تدريجي كشورهاي اطراف درياي مديترانه در حدود قرن سوم و دوم قبل از ميلاد مسيح توسط حكومت رم و برقراري رژيم قانون، در سراسر امپراطوري شرايط پيشرفت تجارت و مؤسسات مالي به تعداد قابل ملاحظه‌اي تسهيل گرديد و عمليات بانكي توسعة بيشتري پيدا كرد، بطوري كه عمليات بانكداري رم قديم از بيشتر جهات شبيه عمليات بانكي كنوني است و عملياتي همچون افتتاح حساب جاري مدت‌دار و پرداخت بهره به سپرده‌هاي مدت‌دار، صدور پروانة تجاري، عمليات بين بانكي، رهن و حتي صدور اعتبارنامه تجاري رونق گرفت. از حدود قرن ششم قبل از ميلاد جريان عميلات بانك در چين نيز رونق داشته و با ايجاد وسايل اعتباري نقل و انتقال وجوه و صدور گواهي سپرده به نفع افراد، سهم به سزايي در تكامل بانكداري داشته‌اند. اختراع كاغذ در قرن دوم ميلادي در اين سرزمين از نقطه نظر بانكداري داراي ارزش فراوان است. چندين دهه است که کشورهاي قاره‌هاي اروپا، آمريکا و آسياي شرقي و حتي بعضي از کشورهاي آفريقايي و کشورهاي حوزه خليج فارس، سيستم بانکي خود را مجهز به تشکيلات الکترونيکي نموده‌اند و با پيشرفت و تغييرات روز اين امکانات حرکت مي‌نمايند به شکلي که کشور ايران تا چندي پيش، تجهيزات الکترونيکي خود را از کشورهاي حوزة خليج فارس خريداري مي‌نمود. البته بايد گفت کشور ما نيز در صنعت بانکداري الکترونيکي حدود يک دهه است که حرکتهايي داشته ولي اين حرکتها در بسياري از مقاطع لاک‌پشتي و يا خوش‌بينانه آن حرکت يک لنگه پا بوده و تغييرات و تجهيزات ايجاد شده با ساختار آن همخواني نداشته است. براي بحث پيرامون اين موضوع بهتر است از ابتدا به عوامل عقب‌ ماندگي صنعت الکترونيک در کشور پرداخته تا در آخر به نحوة ايجاد اين صنعت مفيد با سرعت بيشتر در کشور برسيم (محمودي، 1390).

2-4- سير تکامل بانکداري در جهان
پس از پايان گرفتن دوران اقتصاد پاياپاي، پول نقش کالاي واسطه را پيدا کرد و از آن پس تجارت از سطح معاملات محلي فرا رفت و سرزمينهاي وسيع‌تري را پوشش داد. ارتقاي داد و ستد به منطقه و سپس به سرزمين‌هاي گوناگون، پولهاي گوناگون را در تبادلات بازرگاني سبب شد و به تدريج تبديل پولهاي گوناگون در کار تجارت رواج يافت و در مراکز عمدة تجارت در دنياي قديم صرافي‌ها که مرکز مبادلة پول بودند به وجود آمد و به مرور زمان حرفة اختصاصي بعضي از تجار، تبديل و معامله پول شد و صنف جديدي به نام صراف بر صنف‌هاي ديگر افزوده شد. نخستين کشورهايي که حرفه صرافي در آنها به وجود آمد کشورهايي بودند که مرکز تبادلات تجاري جهان قديم محسوب مي‌شدند. بنا بر قوانين حمورابي امپراتوري بابل نخستين کشوري است که در آن صرافي وجود داشت، زيرا اين کشور در منطقة بين‌النهرين و بر سر راههاي بازرگاني جهان قديم قرار داشت و مرکز تبادلات شرق و غرب بود صرافي در بابل بر عهدة يهوديان بود که بخت‌النصر آنها را از وطنشان به بين‌النهرين آورده بود اين حرفه از بابل به ديگر کشورهاي متمدن آن زمان همچون ايران، يونان و روم منتقل شد. پس از دوران باستان، به مرور زمان مراکز تجاري جهان دچار تغييراتي شد وبا سقوط امپراتوري روم، شهرهاي ساحل شمالي مديترانه چون ژن، ونيز، فلورانس، به مراکز عمدة بازرگاني تبديل و مراکز صرافي نيز به اين مناطق منتقل شدند. اما پايان قرون وسطي که سقوط قسطنطنيه و بسته شدن راه تجارت قديم را در پي داشت از رونق تجارت و صرافي، در شهرهاي شمال مديترانه، کاست. انقلاب صنعتي در اروپا، کشف آمريکا، کشف راههاي جديد بازرگاني با دور زدن دماغة اميد نيک، براي رسيدن به شرق، اقتصاد کشورهاي اروپايي را رونق بخشيد و مراکز عمدة بازرگاني به کشورهاي ساحل اقيانوس اطلس، چون پرتغال، اسپانيا، انگليس و… منتقل شد (محبوبي، 1392). با آغاز عصر جديد صنعتي که استعمار را به همراه داشت، رقم مبادلات در مقايسه با گذشته، رشد وصف‌ناپذيري يافت که به طور طبيعي در نتيجه افزايش حجم تبديل و صرف پول بود و اين همه سبب شد تا صرافي‌ها توان پاسخگويي معاملات تجاري و رقم بالاي معاملات پولي را نداشته باشند، از اين رو، به تدريج از درون صرافي‌ها، نهادهاي تازه‌اي سر برآورد که ظرفيت و کارايي بسياري داشتند و جانشين صرافي‎ها شدند و با نام بانک، مبادلات مالي و پولي را بر عهده گرفتند (ربيعي 1392).

2-5- سير تکامل بانکداري در ايران
در سابق عمليات نقل و انتقال پول، ضرب سكه تغيير و تبديل انواع پول به وسيله صرافها صورت مي‌گرفت و در واقع نظام صرافي، نظام قديم بانكداري ايران را تشكيل مي‌داده است. عمليات پولي و بانكي توسط صرافان ايراني در سطح كشور و كشورهاي خارج از ايران به ويژه كشورهاي همجوار انجام مي‌شد. روش كار صرافان، صدور حواله، به جريان انداختن «بيجك» به عنوان وسيله پرداخت، تنزيل و خريد و فروش برات‌هاي داخلي و خارجي و اعطاي اعتبارات بود. از اواخر قرن نوزدهم هجري به بعد به تدريج از تعداد صرافان كاسته شد و فكر ايجاد بانك به روش جديد مطرح گرديد. در آن موقع بانك جديد شرق كه يك مؤسسه انگليسي بود و مركز فعاليت آن در لندن و هندوستان قرار داشت. بدون اخذ مجوز از دولت وقت ايران در سال 1266 هجري شمسي اقدام به تأسيس چند شعبه در چندين شهر ايران (تهران، تبريز، مشهد، اصفهان، شيراز، بوشهر، رشت) نمود. پس از تأسيس بانك شاهنشاهي در سال 1269 امتياز تأسيس بانك جديديي به نام بانك استقراضي ايران به يكي از اتباع روسيه به نام ژاك پولياكوف داده شد مدت امتياز بانك 75 سال بود. در سال 1304 بانك سپه با مبلغي سرمايه كه از محل صندوق بازنشستگي درجه‌داران ارتش تأمين شده بود، تأسيس گرديد (ختايي و يوسفي حاجي‌آباد، 1388).
بعد از تصويب قانون جديد مجلس در مورد بانكهاي تخصصي مبني بر اين امر كه بانكهاي تخصصي بايد منابع مورد نياز خود را تأمين نمايند. بانك كشاورزي سياست جديدي را در پيش گرفته است. سياست جديد الزاماتي داشته و هنجارهاي جديدي را مي‌طلبيد. بايد اذعان داشت كه هنجار بانك كشاورزي از ابتداي تأسيس تا اواخر سال 1369 «طرح مداري» بوده است. اما بعد از سال 1370 اين هنجار به «منابع مداري» و «سپرده مداري» و به تبع آن «مشتري مداري» تغيير نام پيدا كرد. تجهيز منابع و لزوم خود اتكايي نگرش همه جانبه و جديدي را مي‌طلبيد كه لازم بود تا با يك عزم همگاني و طراحي درست و با ايجاد موجهاي پي در پي آموزشي و تبليغي آنرا پيگيري كرد. بايد به بازاريابي روي آورد و به سراغ مشتريان رفت. به خصوص كساني كه از بركت دريافت وام و تسهيلات از بانك به وضعيت مالي خوبي دست يافته‌اند. بايد با برقراري ارتباط دو سويه با مشتريان و مردم منطقه تحت پوشش بانك «تجهيز منابع» و بانك را به خود اتكايي رساند (محبوبي، 1391).
با توجه به موارد فوق نقش شعب در بازاريابي بانكي را بايد با دقت بيشتري مورد تأمل قرار داد. رئيس هر شعبه با توجه به شرايط خاص اقتصادي، اجتماعي هر منطقه و حوزه عمل خود بايد بتواند طرح بازاريابي بانكي را براي خود طراحي كند و در چارچوب آن در جهت تجهيز منابع و خدمت‌رساني گام بردارد. موارد فوق همگي حاكي از آن است كه نظام بانكي در طي دهة هفتاد از چند استراتژي توأماً استفاده كرده است. اين استراتژيها عبارتند از؛
استراتژي گسترش مكان يا مكان‌يابي جديد؛
استراتژي تبليغات پيشبردي؛
استراتژي تنوع خدمات.
استراتژي گسترش مكان: يا استراتژي جانمايي كه در اين استراتژي شعب بانك بطور عمده در مناطق شهري و به ويژه در نقاطي تأسيس مي‌شوند كه منابع پولي در آنجا متمركز باشند. مانند شعبه بازار و تمامي شعب جديد در مراكز پولي و مالي شهرهاي بزرگ.
استراتژي تبليغات پيشبردي: معرفي بانكها به عنوان ركني تمام عيار كه امور اعتبارات در بخش اقتصاد و عمليات تجاري را تواماً انجام مي‌دهد.
استراتژي تنوع خدمات: تلاش در جهت عرضه خدمات نوين بانكي منطبق با نياز مشتريان نظير حساب آتيه، طرح ايران و….
در آغاز دهة هشتاد شمسي و پس از اتخاذ استراتژيهاي گسترش مكان، تبليغات پيشبردي و تنوع خدمات لازم بود تا مأموريت بانكها از طريق راهبردهاي ديگري محقق شود. بر اين اساس استراتژيهاي جديدي پس از برگزاري جلسات، سمينارها و همايشهاي متعدد در جمع مديران ستادي و عملياتي، كاركنان و كارشناسان با اتخاذ رويكرد پائين به بالا1 تدوين شد. برخي از اين استراتژيها عبارتند از:
ارزش آفريني براي مشتريان داخلي در تعامل با ارزش آفريني براي مشتريان و سهامداران؛
افزايش سهم اخذ شده از مشتري به جاي سهم از بازار؛
استانداردگرايي و توجه به كيفيت خدمات و مديريت هزينه؛
جايگزين كردن تيمها به جاي سلسله مراتب سازماني و افزايش اختيار و مسئوليت تيمها؛
تحول در آموزش و ساختار آموزشي نظام بانكي؛
نظام بانكي به عنوان يك سازمان يادگيرنده؛
گسترش خدمات الكترونيك و استقرار سيستم بانكداري جامع2؛
متنوع ساختن خدمات و رضايت از طريق ايجاد موسسه مادر (هولدينگ)؛
عناوين استراتژيهاي فوق گوياي اين نكته است كه چهار نيروي موجود در نظام بانكي متشكل از مشتري3، تغيير4، رقابت5 و شايستگي6 به عنوان نيروهاي پيش برندة موتور تحول بانك شناسايي شده‌اند و آن چنان از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردارند كه تمام مصداقهاي اين چهار نيرو در بيانيه مأموريت بانك و به تبع آن در استراتژيهاي اتخاذ شده توسط بانك گنجانده شده است (حياتي، 1390).
عوامل مؤثر در عدم ايجاد صنعت بانكداري الکترونيک بعد از انقلاب اسلامي در بخش مربوط به چالشهاي كلان محيطي كه از نظر گذشت، متغيرهايي همچون افزايش سطح تحصيلات، پذيرش

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید