برای به روز شدن ارسال گردد.
دوره دوم: اتوماسیون جلوی باجه؛ این دره از زمانی آغاز می‌شود که کارمند شعبه در حضور مشتری عملیات بانکی را به صورت الکترونیکی ثبت و دنبال می‌کند از اواخر دهه 1970 امکان انتقال آنلاین اطلاعات به صورت مؤثر در بین شبکه‌های بزرگ رایانه‌ای و ترمینالهای ورودی و خروجی داده‌ها، از طریق خطوط مخابراتی به رایانه‌های بزرگ مرکزی متصل می‌شدند، به وجود آمدند.
دوره سوم: متصل کردن مشتریان به حسابهایشان؛ در این دوره که از اواسط دهه 80 آغاز شد امکان دسترسی مشتریان به حسابهایشان فراهم گردید. یعنی مشتری از طریق تلفن یا مراجعه به دستگاه خودپرداز و استفاده از کارت هوشمند یا کارت مغناطیسی یا کامپیوتر شخصی به حسابش دسترسی پیدا می‌کند و ضمن انجام عملیات دریافت و پرداخت ونقل و انتقال وجوه به صورت الکترونیکی انجام می‌دهد.
دوره چهارم: یکپارچه‌سازی سیستمها و مرتبط کردن مشتری با تمامی عملیات بانکی؛ آخرین دوره تحول در نظام بانکی زمانی آغاز می‌شود که همه نتایج به دست آمده از سه دوره قبل به طور کامل مورد توجه قرار گیرد و مشکلات آنها برطرف گردد و کلیه عملیات بانکی به طور الکترونیکی انجام شود در این دوره هم بانک و هم مشتریان می‌توانند به طور دقیق و منظم اطلاعات مورد نیازشان را کسب نمایند. گر چه آهنگ این تحولات متفاوت است. اما این چهار دوره به طور یکسان در صنعت بانکداری روی خواهد داد. لازمه ورود به این مرحله داشتن امکانات و بسترهای مخابراتی و ارتباطی پیشرفته و مطمئن است (هاشمی دیزج، 1393).
2-9- وضعیت جهان در زمینه بانکداری الکترونیک
تجارت و بانکداری الکترونیک از تبعات گسترش و نفوذ اینترنت و دسترسی همگانی به آن ناشی شده است. توسعه دسترسی به شبکه‌های گسترده جهانی، انقلابی را در زمینه ارتباطات یک به یک و یک به چند در اطراف جهان ایجاد کرده است. طبق آمار موسسسه دیتا مانیتور9 75 میلیون نفر از مردم اروپا در سال 2005 از سیستم بانکداری الکترونیک استفاده کرده‌اند. برخی متخصصان پیش‌بینی می‌کنند در سال 2011 در انگلستان 80 درصد از مردم برای انجام عملیات بانکی خود از طریق اینترنت به بانکها متصل خواهند شد. گونه خدمات با شکست مواجه شوند در معرض خطر از دست دادن تعداد زیادی از مشتریان خود گسترش این روند برای بانکها هم یک تهدید است و هم یک فرصت. بانکهایی که در ارائه همگانی این قرار خواهند گرفت و بانکهایی که با سرعت به‌سوی ارائه و ارتقا خدمات برخط10 پیش می‌روند، فرصت آن را خواهند داشت که مشتریان بیشتری جذب کنند، مناطق جغرافیایی وسیع‌تری را تحت پوشش قرار دهند و اعتبار خود را در رابطه با مشتریان افزایش دهند. برای توسعه تجارت الکترونیک در کشور، ورود به بازارهای جهانی و عضویت در سازمانهایی نظیر سازمان تجارت جهانی، داشتن نظام بانکی کارآمد از الزامات اساسی به‌‌‌شمار می‌آید. بنابراین، استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات در جهت ایجاد و توسعه بانکداری الکترونیک در نظام بانکی کشور حائز اهمیت است (محمودی، 1390).
2-10- وضعیت ایران در زمینه بانکداری الکترونیک
از اولین سازمانهایی که در ایران مجهز به رایانه گردیدند، بانکها بودند. با ورود رایانه‌ها و با استفاده از نرم‌افزارهایی که بخشهای کوچکی از عملیات بانکی را پردازش می‌نمود، اولین گام در جهت توسعه و گسترش بانکداری الکترونیک برداشته شد. با تصویب مجموعه‌ای از مقررات حاکم بر مرکز شبکه تبادل اطلاعات بین بانکی موسوم به شتاب، اولین گام در جهت یکپارچگی نظام بانکداری الکترونیک نیز برداشته شد. این مرکز فعالیت خود را از اول تیرماه 1381 با هدف فراهم کردن زیرساخت بانکداری الکترونیک آغاز کرد. این شبکه که جهت هماهنگی و همکاری بین بانکها و سازماندهی سیستم پولی کشور از سوی شورای عالی بانکها به تصویب رسید، کلیه بانکها را ملزم به پیوستن به این شبکه ساخته و با ایجاد ارتباط بین دستگاههای خودپرداز در بانکهای کشور، ارتباط حساب کارت11 را برای ارایه خدمات یکسان کارتهای الکترونیک و انتقال پولی بین بانکها را میسر ساخت (سورانتا و ماتیلا، 2014).
2-11- سیر تحول سامانه‌های بانک ملت
بانک ملّت، بانکی ایرانی است که پس ازانقلاب 57 و پس از ملّی شدن همهٔ بانک‌ها توسط شورای انقلاب در خرداد 1358و مصوّبهٔ دیگر این شورا در ادغام همه بانک‌های تجاری در دو بانک تجارت و ملت تأسیس شد. سرمایهٔ اولیه بانک ۳۳٫۵ میلیارد ریال و سرمایهٔ آن در سال 1387، ۱۳۱۰۰ میلیارد ریال اعلام شده ‌است. این بانک هم اکنون دارای شعبه هایی در درون و بیرون از ایران می‌باشد. پس از تغییر اجرای سیاستهای اصل ۴۴ قانون اساسی در سال 1384، این بانک بعنوان اولین بانک دولتی برای خصوصی سازی آماده شد ودر اسفند 1387، ۵٪ سهام این بانک در بورس تهران عرضه شد که از این میزان ۲٫۵٪ آن بفروش رسید. خریدار شرکت آتیه کارکنان بانک ملت (شرکت بازنشستگی بانک ملت) بود که خود زیر نظر مدیران بانک ملت است. عملیات نظام بانکی از سالهای آغازین فعالیت خود در ایران تا دهه هفتاد شمسی بصورت دستی صورت می‌گرفت، از جمله ثبت‌های حسابداری شعب که بطور روزانه در دفاتر روزنامه و دفاتر کل نگهداری میشد. بانک ملت از سال 1378 برای ثبت فعالیتهای مالی در شعب از نرم‌افزار AS و FPL2 استفاده نمود. این نرم‌افزار تحت سیستم عامل DOS طراحی شده بود. مسئولین مربوطه در شعب موظف بودند یک نسخه12 از برخی از فعالیتهای بانکی شعبه را به مدیریت شعب ناظر ارسال نمایند. شعب نیز بصورت محلی 13 و مستقل از سایر شعب بانک فعالیت می‌نمودند و مشتری یک شعبه قادر نبود تا به طورسیستمی وبدون نیازبه فرایندهای غیرمکانیزه ازامکانات سایر شعب بهره‌مند شود. همچنین برای ثبت فعالیتهای اعتباری از نرم‌افزار NEW NAP و برای گزارش گیری مربوط به اعتبارات ازنرم‌افزارجداگانه ای استفاده می‌شد. این نرم‌افزار مستقل از نرم‌افزار حسابداری AS و نرم‌افزار سپرده FPL2 طراحی شده بود. از ابتدای دهه هشتاد برای ثبت و ضبط کلیه فعالیتهای بانکی در شعب، نرم‌افزار جامع شعب (سنجش) مورد استفاده قرار گرفت. این نرم‌افزار در شبکه محلی شعبه نصب شده و مشتری یک شعبه قادر به استفاده از امکانات تمامی شعب نمی باشد. از ویژگیهای این نرم‌افزار امکان تعیین سطوح دسترسی کاربران، مکانیزه بودن تمامی فعالیتهای اطلاعاتی و مالی شعبه (بجز فعالیتهای اعتباری)، پارامتریک بودن وتهیه خلاصه دفتر کل حسابداری شعبه در پایان هر روز کاری می‌باشد. در این راستا به منظور رفع مشکل عدم یکپارچگی شبکه بانکی، ایجاد وحدت رویه، تسهیل امورمشتریان وکاهش هزینه‌های بانکی، گامهای اولیه طراحی سامانه بانکداری متمرکز با طراحی حساب جاری الکترونیک ملت (جام) در سال 1381 برداشته شد. این سامانه به تدریج در تمامی شعب فعال گردید (کرد و همکاران، 1390).
در حال حاضر تقریباً تمامی محصولات و خدمات بانک شامل قرض‌الحسنه جاری، قرض‌الحسنه پس انداز، تبادلات وجه نقد صندوق و خزانه داری (خزانه داری متمرکز)، ایران چک و چک مسافرتی، سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت، سپرده کوتاه مدت ویژه، سپرده سرمایه‌گذاری بلند مدت، کلرینگ، حوالجات، پرداخت قبوض، واریزگروهی، چک بانکی ملت و بهره‌برداری از دستگاههای جانبی شامل اسکنر اثرانگشت و بارکدخوان در این سامانه فعال شده و خدماتی چون سپرده ویژه پس انداز کارکنان دولت در دست بهره برداری است. همچنین برخی از نرم‌افزارهای مورد نیازمشتریان ارزنده نظیرسامانه حج و زیارت، خریدگندم و… به صورت نرم‌افزارهایی باعملکردمستقل ولی وابسته به Core در این سامانه قرارگرفته است. تمامی عقود اعتباری نیز در این سامانه فعال گردیده است و بانصب تمامی زیر سیستمهای سامانه بانکداری متمرکز تمامی فعالیتهای بانکی شعب و همچنین واحدهای ستادی بصورت متمرکز انجام خواهد شد.همچنین در مرکز از ابتدای دهه 1380 سامانه متمرکز نگین جهت صدور و پشتیبانی کارتهای بانکی طراحی شده و در حال حاضر نیز مورد استفاده قرار می گیرد (محمودی، 1390).
2-12- زیر ساختهای بانکداری الکترونیک
در هر حال ایجاد و توسعه بانکداری الکترونیک مستلزم برخورداری از برخی زیرساختهای مناسب اقتصادی و اجتماعی است. اهم این ‌زیرساختها عبارتند از: شبکه‌های ارتباطی و مخابراتی مناسب، امنیت تبادل اطلاعات، زیرساختهای حقوقی و قانونی مناسب، آمادگی فرهنگی جامعه و بنگاههای اقتصادی برای پذیرش و استفاده از خدمات بانکداری الکترونیک.که در ادامه شرح داده می‌شود (محبوبی، 1392).
الف ) زیر ساختهای سخت‌افزاری: برای آنکه بتوان در یک شعبه خدمات بانکداری الکترونیک ارائه داد، می‌بایست در آن محل تجهیزات سخت افزاری نصب گردد. در زیر به تشریح این تجهیزات می‌پردازیم:
رایانه شخصی: اندازه کوچک این رایانه ها، جا به جایی آسان و همچنین قابلیتهای سخت‌افزاری بالا از نظر سرعت پردازشگر مرکزی و فضای قابل توجه حافظه جانبی، قابلیت ایجاد شبکه داخلی14، اینترنت و اکسترانت موجب شده تا استفاده از آنها عمومیت یابد. تعداد رایانه‌های شخصی مورد استفاده در هر کشور، به عنوان یکی از شاخصهای اندازه‌گیری تعداد افرادی که به اینترنت متصل می‌شوند به حساب می‌آیند.
سرور: اجرای برنامه‌های مالی نیازمند سرویس دهنده مرکزی یا سرور است. سرور تمامی عملیات پردازش اطلاعات را بر عهده دارد و از آنجا که سرعت پردازش اطلاعات، امنیت اطلاعات، ذخیره سازی و تهیه نسخه پشتیبان، در بانکداری از اهمیت بالایی برخوردار است، بنابراین از رایانه‌های بزرگ به عنوان سرویس دهنده استفاده می شود. سرور هر شعبه، اطلاعات را از یک سرور مرکزی دریافت می کند.
سوئیچ: این سخت افزار، امکان دستیابی همزمان چند استفاده کننده به اطلاعات پردازش شده سرور فراهم می کند. مثلاً فرض کنید در یک شعبه چند کاربر سرویس حسابهای جاری الکترونیک به مشتریان ارائه می کنند. سوئیچ موجود در شبکه امکان استفاده همزمان این کاربران از سرویس مورد نظر را فراهم می‌کند.
روتر: بوسیله روتر می‌توان سطح کاربری و ارائه خدمات خاص را برای یک شعبه تعریف کرد. این کار بوسیله روتر مرکزی امکان‌پذیر خواهد بود. مثلاً فرض کنید در یک شبکه بانکی دستگاه خودپرداز وجود دارد، روتر مرکزی با ارسال دستوری به روتر موجود در شعبه امکان برقراری ارتباط به دستگاه خودپرداز را صادر کرده و سرویس مورد نظر در محل فعال می‌گردد و بدین ترتیب مشتریان می‌توانند از خدمات آن بهره ببرند.
دیواره آتش: یک بخش ضروری در ساختار هر شبکه وجود دیواره آتش است. در واقع نوعی نرم‌افزار محسوب می‌شود که جهت ایجاد امنیت مورد نیاز شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرد. معمولاً شرکتهایی وجود دارند که خدمات ایمنی شبکه‌ها را بر عهده گرفته و سرویسهای لازم در این مورد ارائه می نمایند. باتوجه به حساسیت تراکنش های ما این بخش از مهمترین اجزا یک شبکه ارتباطی محسوب می گردد.
مودم در شبکه امکان برقرای ارتباط بین یارانه‌ها را از طریق خطوط مخابراتی امکان‌پذیر می‌سازد. وظیفه مودم تبدیل سیگنالهای دیجیتال به آنالوگ است که به این عملیات “مدوله” کردن می‌گویند و همچنین تبدیل سیگنالهای آنالوگ به دیجیتال که “دی مدوله” کردن نامیده می‌شود.
ب) امکانات نرم‌افزاری: اجرا و پیاده سازی موفق بانکداری الکترونیک نیاز به برنامه و نرم‌افزار مناسب دارد. برای طراحی یک نرم‌افزار مالی، فرایندها، عملیات و روشهای انجام کار مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفته و نیازمندیهای آن شناسایی می شود. هر چه نرم‌افزار طراحی شده تطابق بیشتری با فرایند انجام کار داشته باشد، در مرحله اجرا و بکارگیری توسط کاربر، با مشکلات کمتری مواجه خواهد بود.
ج) امکانات مخابراتی: برخورداری


0 دیدگاه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *