مي‌گيرد نه ‌تنها شامل مباحث اقتصادي درون منطقه مثل اشتغال، درآمد، رشد منطقه، جمعيت، مکانيابي فعاليتهاي اقتصادي داخل منطقه است، بلکه به تحليل ارتباطات اقتصادي بيروني منطقه شامل مواردي نظير حمل‌ونقل بين مناطق، مهاجرت نيروي کار و سرمايه، تفاوت‌هاي منطقه‌اي(دوگانگی، چندگانگي)، همگرايي مناطق، قطب توسعه و مناطق پيشتاز نيز مربوط می‌شود(همان).
3-3- اهمیت داده- ستانده منطقه‌ای
براي مطالعه اقتصاد منطقه‌ای از تکنيکهاي متداول اقتصادي نظير الگوهاي کلان و خرد سنجي و تحليل‌هاي داده – ستانده استفاده می‌شود. استفاده از هر الگويي بستگي مستقيم به اطلاعات مورد نیاز همان مدل دارد. مدل‌هاي اقتصادسنجی نيازمند آمارهاي سري زماني متغيرهاي مورد مطالعه براي سالهاي طولاني است که در اغلب موارد چون امر برنامه‌ريزي سابقه طولاني در منطقه ندارد و ضرورت آن‌ هم قبلاً احساس نشده، لذا در دسترس نيست و سري زماني موجود امکان تخمين قابل اعتماد را فراهم نميکند.
يکي از روش‌هایی که توسط اقتصاددانان براي تحلیل‌های منطقه‌اي و بين منطقه‌اي استفاده مي‌شود، تکنيک داده – ستانده است که با استقبال زياد برنامهريزان منطقه‌اي نيز مواجه شده است. استفاده از الگوهای داده – ستانده نيازمند دسترسي به جدول داده- ستانده در سطح منطقه است که اگر از پيش آماده نشده باشد، نيازمند صرف زمان زياد و تقبل هزينه گزاف براي تهيه آن است. اگرچه تهيه جدول فوق وقت‌گیر و پرهزينه است اما برتري تکنيک داده- ستانده اين است که تهيه اين جدول براي يک سال امکان استفاده از آن را در برنامهريزيهاي ميانمدت و کوتاه‌مدت طي حداقل سه الي پنج سال بدون نگراني فراهم ميکند. تهیه جدول داده- ستانده منطقه براي برآورد نيازهاي منطقه‌اي در سطح استان‌ها، از اولين پايههاي آماري است. البته تکنیکهای دیگر نظیر سهم مکانی و انتقال سهم در مطالعه اقتصاد منطقه‌ای می‌تواند راهگشا باشد(آزادی نژاد،1391).

3-4- مبانی نظری جدول داده- ستانده
واسیلی لئونتیف8 با انتشار کتاب «ساختار اقتصاد آمریکا : 29-1919» روش جدیدی در علم اقتصاد بنا نهاد. نتیجه کارهای لئونتیف، اغلب تحت عنوان جدول داده- ستانده شناخته میشود. لئونتیف در ابتدا بحث نسبـتاً سادهای را با تحلیل اطلاعات و آمار موجود ارائه نمود ولی بعدها مبنایی برای بسیاری از تحلیلهای اقتصادی گردید و به‌گونه‌ای گسترش یافت که کسی در ابتدا تصور آن را نمیکرد. گسترش این بحث به‌گونه‌ای بود که اغلب مباحث اقتصادی را در برگرفت و محققان بسیاری روی آن کارکردند. این پیشرفتها هم درزمینۀ نظری و هم درزمینۀ کاربردی صورت گرفت و در کنار روشهای اقتصادسنجی، جایگاه ویژهای برای تحلیل، مدل‌سازی و پیشبینی پیدا نمود. جدول داده- ستانده به دو صورت با مباحث اقتصادی ارتباط دارد. از جنبه نظری، میتوان آن را به مباحث «تعادل عمومیِ» والراس ربط داد که درواقع بیان دیگری از نظریۀ تعادل عمومی است که قابلیت کاربردی نیز دارد. از جنبه عملی، جدول داده- ستانده بیان گستردهتری از حساب‌های ملی است(سوری،1384).
3-4-1- ماهیت جدول داده- ستانده
جدول داده- ستانده حالت گستردهتری از حساب‌های ملی است که جریان مبادله بین فعالیتهای اقتصادی را نشان میدهد. لذا در نگاه اول، جدول داده- ستانده یک تصویر آماری از وضعیت اقتصاد در یک سال معین است. لازم به ذکر است که به دلیل عدم امکان استفاده از ارقام فیزیکی، تمامی ارقام این جدول برحسب واحد پولی بیان میگردند. در حالت کلی، اقتصاد به n بخش تولیدی تقسیم و جریان دادوستد بین آن‌ها به‌صورت جدول 1-3 نشان داده میشود. سطرهای این جدول نشان‌دهندۀ چگونگی توزیع محصولات بین بخش‌های مختلف است. به‌عنوان‌مثال سطر اول نشان میدهد که کل تقاضا برای محصولات بخش 1 برابر با z_1 ریال است که x_10 ریال آن به بخشهای تولیدی( تقاضای واسطهای) و f_i ریال آن به بخش مصرفکنندگان نهایی(تقاضای نهایی) اختصاص مییابد.
لذا برای بخش iام رابطه زیر تعریف میشود :
(3-1) n ; i= 1,… + f_i = x_i0 z_i
که x_i0 و f_i و برابرند با :
(3-2) ∑_(j=1)^n▒x_ij = x_in +…+ + x_i2 = x_i1 x_i0

f_i = c_i + g_(i )+ i_i + e_i + 〖iv〗_i

که x_ij بیانگر خرید کالاهای واسطهای توسط بخش j از بخش i میباشد. c_i مخارج مصرفی خانوارها، g_i مخارج مصرفی دولت، i_i مخارج سرمایهگذاری، e_i صادرات و 〖iv〗_i تغییر در موجودی انبار میباشد. از آنجائیکه سطرهای جدول 3-1 نشاندهنده محصولی است که هر بخش تولید میکند که به آن ستانده9 میگوییم.
ستونهای جدول 3-1 بیانگر خریدها یا نیازهای هریک از بخشهای تولیدی است که در واقع نهادههای10 آن بخش میباشند. به عنوان مثال بخش 1 مقدارx_01 را از بخشهای تولیدی خریداری میکند که بیانگر نیازهای واسطهای آن یا کل هزینههای واسطهای بخش 1 است. همچنین بخش 1 مقداری را از عوامل تولید (شامل نیروی کار، سرمایه و …) خریداری میکند که اصطلاحاً به آنها نهادههای اولیه گفته میشود که همان اجزای ارزش افزوده هستند. بدیهی است که حاصل جمع هزینۀ واسطهای و ارزش افزوده برابر با ارزش تولید کل میباشد. بنابراین برای بخش j ام(ستون j ام) رابطۀ زیر برقرار است:

(3-3) j = 1,…, n , x_0j +r_j = x_j

جدول 3-1 : ساختارانتزاعی جدول داده- ستانده متعارف
تقاضای کل

جمع

تقاضای نهایی

جمع
تقاضای واسطه ای
داده
ستانده

c_i g_i i_i e_i 〖iv〗_i

بخش ها

z_1
z_2

z_n
f_1
f_2

f_n
ناحیه 2
x_10
x_20

x_n
ناحیه 1
بخش ها
z
f

x_00

جمع (هزینه واسطه)

r
ناحیه 3
اجزای ارزش افزوده

x

ارزش تولید کل

m

واردات

z

عرضه کل

x_j ارزش تولید کل، x_0j هزینههای واسطهای و r_j ارزش افزوده بخش j ام میباشد، که شامل w_(j ) جبران خدمات نیروی کار، d_j مصرف سرمایههای ثابت، π_j مازاد عملیاتی و t_j خالص مالیاتهای غیرمستقیم میباشد. بنابراین کل پرداختیهای بخش j ام به دو دسته تقسیم میشود که یکی پرداختی بابت محصولات واسطهای و دیگری پرداختی بابت عوامل تولید اولیه است.
از طرف دیگر x_0j و r_j برابرند با :

x_0j= x_1j + x_2j + … + x_nj = ∑_(i=1)^n▒x_ij j = 1, …, n (3-4)
+ π_j +〖 t〗_j d_j + w_j =r_j
همچنین عرضه کل محصولات بخش j ام برابر با تولید کل بهعلاوه واردات است :

(3-5) + m_j = x_j z_j
توجه شود که m_j نشاندهنده خرید بخش j ام از واردات نیست. بلکه بیانگر واردات محصولاتی است که از نوع محصولات بخش j ام است. به عنوان مثال m_j برای بخش کشاورزی بیانگر واردات محصولات کشاورزی است.
در یک جدول داده- ستانده برای هر بخش جمع سطری و ستونی برابرند. به عبارت دیگر عرضه کل و تقاضای کل برای هر بخش برابراست. به عنوان مثال برای بخش 1، روابط زیر برقرار است :
تقاضای نهایی + تقاضای واسطهای = تقاضای کل محصولات بخش 1
+ f_1 z_1= x_10
واردات + ارزش افزوده + هزینه واسطهای = عرضه کل محصولات بخش 1
z_1 = x_01 + r_1 + m_1
(3-6) عرضه کل محصولات بخش 1 = تقاضای کل محصولات بخش 1

x_10 + f_1 = x_01 + r_1 + m_1
از طرف دیگر چون جمع هزینههای واسطهای و ارزش افزوده با تولید کل (x_1) برابر است، لذا :
+ r_1 =〖 x〗_01 x_1
اگر آن را در 1-6 جایگذاری کنیم، رابطه
x_10 + f_1 = x_1 + m_1
بهدست میآید که برای بخش iام عبارت است از :
(3-7) x_i = x_io + f_i – m_i =∑_(j=1)^n▒x_ij +f_i – m_i

3-4-2- جدول داده- ستانده و حسابهای ملی
با توجه به اینکه، جدول داده- ستانده بیان تفصیلی از حسابهای ملی است، لذا میتوان روابط اساسی حسابهای ملی را از جدول داده- ستانده استخراج نمود. به عنوان مثال تولید ناخالص داخلی برابر با جمع ارزش افزودۀ بخشهای مختلف است که در جدول داده- ستانده به صورت زیر اندازهگیری میشود:
(3-8) GDP = r_1 + r_2 +…+ r_n = ∑_(j=1)^n▒r_j = r
بنابراین ارزش افزودۀ کل یا GDP برابر با کل پرداختی به عوامل تولید خواهد بود. همچنین تولید ناخالص داخلی برابر با مجموع ارزش کالاها و خدمات نهایی است که در یک اقتصاد تولید میشود. اگر آن را بخواهیم از طریق مخارج مصرفی نهایی اندازهگیری کنیم برابر است با :
GDP = (f_(1 )– m_1) + (f_(2 )– m_2) +…+ (f_(n )– m_n) =∑_(i=1)^n▒〖( f_i 〗 – m_i)
(3-9) ∑_(i=1)^n▒f_i – ∑_(i=1)^n▒m_i = f – m
رابطه 3-9 برابر با ارزش تولید کالاها و خدمات نهایی خریداری شده در اقتصاد منهای واردات میباشد.
بهسادگی میتوان نشان داد که نتایج 3-9 و 3-8 با هم برابرند. از نظر تقاضای کل، z برابر است با :
Z = ∑_(i=1)^n▒z_i ∑_(i=1)^n▒〖( x_i0+ f_i)〗 = ∑_(i=1)^n▒x_i0 + ∑_(i=1)^n▒f_i = x_00 + f

و از نظر عرضه کل، z برابر است با :
Z = ∑_(j=1)^n▒z_j = ∑_(j=1)^n▒〖( x_j+ m_j)〗 = ∑_(j=1)^n▒〖x_j 〗+ ∑_(j=1)^n▒m_j
= x + m = x_00 + r + m ; x = x_00 + r
چون عرضه کل و تقاضای کل برابرند، لذا رابطه زیر را میتوان بهدست آورد :
x_(00 )+ f = x_00 + r + m → f = r + m → r = f – m = GDP
و اگر بهجای f از رابطه f = c + g + i +e + iv استفاده کنیم خواهیم داشت :
(3-10) GDP = f – m = c + g + i + e + iv – m
= c + g + i + nx + iv ; nx = e – m
nx خالص صادرات میباشد. رابطه 3-10 بیانگر محاسبه درآمد ملی از روش مخارج میباشد.

3-4-3- ماتریس مبادلات بین بخشی
یک جدول داده- ستانده نشان میدهد که بخشهای تولیدی به چه محصولاتی نیاز دارند و چه محصولاتی را به بخشهای دیگر تحویل میدهند. این وابستگی متقابل ناشی از ساختار تولید آنها است. به عبارت دیگر تکنولوژی تولید، تعیین کنندۀ میزان دادوستد بین بخشهای تولیدی است. بهعنوانمثال در یک اقتصاد سنتی، بخش کشاورزی نیازهای خود را عمدتاً خودش تأمین میکند و خریدهایش از بخش صنعت معمولاً ناچیز است. زیرا از کود شیمیایی، سموم دفع آفات و غیره به میزان کمتری استفاده میکند. درحالیکه در یک اقتصاد پیشرفته، قسمت عمدهای از نیازهای بخش کشاورزی از بخش صنعت تأمین میگردد.
بنابراین قسمت اصلی یک جدول داده- ستانده « ماتریس مبادلات بین بخشی » است که آن را با T نشان میدهیم :
(3-11) T = [■(x_11&x_12&[email protected]_█([email protected]@[email protected])&x_█([email protected]@[email protected])&x_█([email protected]@[email protected])@x_n1&x_n2 …&x_nn )]

ماتریس T بیانگر جریان مبادلۀ محصولات واسطهای بین فعالیتهای تولیدی است که ارقام ان بر حسب واحد پولی میباشد. هر عنصر این ماتریس، خرید یک بخش از بخش دیگر را نشان میدهد. به عنوان مثال x_ij برابر با خرید بخش j از بخش i برای تولید x_j میباشد. به عبارت دیگر اگ
ر بخش j بخواهد

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید